Własnoręcznie wykonany instrument może powstać z pudełka, gumek, balonu, plastikowego jajka czy kilku ziaren. To prosty sposób na wspólną zabawę, a przy okazji naukę o tym, że dźwięk tworzą drgania strun, membran albo słupa powietrza.
Najpierw zadbaj o bezpieczeństwo
Przed rozpoczęciem przygotuj miejsce do pracy i zdecyduj, które czynności wykona dorosły. Dziecko może wybierać materiały, dekorować instrument i obserwować montaż, ale nożyczki, wykałaczki oraz ostre krawędzie wymagają nadzoru.
Przed zabawą sprawdź te kwestie:
- Dorosły wykonuje cięcie balonu, wykałaczki, tektury i innych elementów.
- Drobne części, takie jak ziarna, koraliki, kapsle i odcięte kawałki balonu, pozostają poza zasięgiem małych dzieci.
- Pojemnik z wypełnieniem musi być szczelnie zamknięty, a taśma nie może się odklejać.
- Po pracy od razu usuń ścinki balonu, ostre końcówki i resztki materiałów.
- Instrumentów z małymi elementami nie zostawiaj do samodzielnej zabawy dziecku, które wkłada przedmioty do ust.
Jak zrobić instrument muzyczny z materiałów dostępnych w domu?
Najłatwiej zacząć od konstrukcji, w której jedna część drga, a druga wzmacnia dźwięk. W banjo drgają gumki, w bębenku membrana z balonu, a w marakasach przesuwają się ziarna. Pudełko, zakrętka lub plastikowe jajko pełnią wtedy funkcję prostego pudła rezonansowego.
Banjo z zakrętki i gumek
To mały instrument strunowy, w którym napięte gumki działają podobnie jak struny.
Przygotuj:
- patyczek lekarski lub laryngologiczny
- zakrętkę od słoika
- 4 gumki recepturki
- mocną taśmę klejącą
- nożyczki oraz materiały do dekoracji
Wykonaj banjo w kilku krokach:
- Przetnij gumki recepturki. Dorosły powinien wykonać tę czynność, a następnie zawiązać gumki na zakrętce.
- Rozsuń gumki tak, aby przebiegały obok siebie i nie nachodziły na siebie.
- Przyklej je taśmą do zakrętki, żeby nie przesuwały się podczas gry.
- Przymocuj patyczek do zakrętki. Możesz wcześniej ozdobić go taśmą washi lub naklejkami.
Lepszy dźwięk uzyskasz, gdy gumki będą napięte, ale nie przeciążone. Mocniejsze naciągnięcie podnosi dźwięk, a różne grubości gumek dają odmienne brzmienie.
Harmonijka z patyczków
W tym projekcie dźwięk powstaje, gdy drga cienki papierek umieszczony między patyczkami.
Potrzebujesz:
- 2 patyczków lekarskich
- 2 gumek recepturek
- kawałka papieru o długości i szerokości patyczków
- wykałaczki
- taśmy lub naklejek do dekoracji
Instrukcja wykonania wygląda tak:
- Ułóż papier między dwoma patyczkami, tworząc płaską „kanapkę”.
- Obwiąż oba końce gumkami recepturkami.
- Dorosły przecina wykałaczkę na dwie części i usuwa ostre końcówki.
- Wsuń krótkie patyczki do środka konstrukcji, po tej samej stronie papierka, mniej więcej w połowie długości.
- Rozsuń je w kierunku gumek, aż oprą się przy końcach.
Jeśli papier jest zbyt luźny, harmonijka może wydawać słaby dźwięk. Zmiana jego napięcia pozwala sprawdzić, jak drgania wpływają na brzmienie.
Bębenek z balonu
Balon zastępuje membranę, a puste pudełko lub puszka wzmacnia powstające drgania.
Przygotuj:
- puste pudełko w kształcie tulei lub gładką puszkę bez ostrych krawędzi
- balon
- mocną taśmę albo dużą gumkę recepturkę
- ołówek z gumką lub lekką pałeczkę
Zbuduj bębenek według tych kroków:
- Dorosły odcina końcówkę balonu, pozostawiając szeroką część materiału.
- Naciągnij balon na otwór pudełka.
- Przymocuj membranę taśmą lub gumką, aby nie zsuwała się podczas uderzania.
- Ozdób obudowę, a następnie sprawdź brzmienie dłonią albo lekką pałeczką.
Im mocniej naciągnięta membrana, tym wyższy dźwięk. Możesz porównać pudełka o różnych średnicach i sprawdzić, jak zmienia się brzmienie, gdy bębenek leży na stole albo trzymasz go w ręce.
Marakasy z plastikowego jajka i łyżek
To szybki instrument perkusyjny, który wydaje dźwięk dzięki przesuwaniu się wypełnienia wewnątrz zamkniętego pojemnika.
Potrzebujesz:
- plastikowego jajka lub małego, zamykanego pojemnika
- 2 plastikowych albo metalowych łyżek
- wybranego wypełnienia, na przykład ryżu, kaszy lub grochu
- mocnej i dekoracyjnej taśmy
Przygotuj marakasy krok po kroku:
- Wsyp niewielką ilość wybranego materiału do plastikowego jajka.
- Zamknij pojemnik, a dorosły sprawdza, czy nie ma szczeliny i czy wypełnienie nie wydostaje się na zewnątrz.
- Umieść jajko w zagłębieniach dwóch łyżek.
- Sklej łyżki taśmą tak, aby ich trzonki utworzyły rączkę.
- Wzmocnij połączenie i ozdób instrument.
Plastikowe łyżki są lekkie, a metalowe mogą dać trwalszą konstrukcję, lecz zwiększają jej ciężar. W przypadku małych dzieci wybierz lekkie elementy i zachowaj szczególną ostrożność.
Jak zmieniać brzmienie instrumentów DIY?
Najciekawsza część zaczyna się po zbudowaniu instrumentu. W marakasach ryż daje delikatny, miękki szum, drobna kasza brzmi szybciej i bardziej sypko, a groch lub fasola powodują wyraźniejszy, głośniejszy stukot. Piasek tworzy jednostajny szelest, natomiast większe przedmioty, na przykład spinacze, mogą uderzać o ścianki i wydawać twardszy dźwięk.
W bębenku zmieniaj napięcie balonu oraz wielkość pojemnika. Cieńsza lub luźniejsza membrana zwykle brzmi niżej i miękko, a mocniej napięta daje wyższy, bardziej sprężysty dźwięk. W banjo porównaj gumki o różnej grubości, a w harmonijce sprawdź, jak na dźwięk wpływa położenie papierka i patyczków.
Notatka dla dorosłego: zachęć dziecko do porównywania dźwięków, ale nie zostawiaj bez nadzoru instrumentu zawierającego drobne ziarna lub odcięte elementy.
Możecie zapisać swoje obserwacje albo po prostu stworzyć rytm z kilku różnych instrumentów. W ten sposób dziecko widzi, że materiał, napięcie i wielkość obudowy wpływają na powstający dźwięk.
Co zrobić po zbudowaniu instrumentów?
Ustawcie domowy koncert. Jedna osoba może wystukiwać rytm na bębenku, druga potrząsać marakasami, a kolejna grać na banjo lub harmonijce. Własnoręczne instrumenty nie muszą być idealnie nastrojone – ich wartość polega na wspólnym tworzeniu, słuchaniu i sprawdzaniu, co zmienia ich brzmienie.